Van AI-hype naar leiderschap en het herontwerpen van je organisatie

2025 was het jaar waarin AI definitief de boardroom binnenstapte. Niet meer als experiment of pilot, maar als strategisch vraagstuk dat raakt aan leiderschap, cultuur en de manier waarop organisaties zichzelf opnieuw moeten uitvinden.

Tijdens onze eerste AI Innovation Circle van 2026 namen we samen met klanten, partners en communityleden de ruimte om te reflecteren én vooruit te kijken. Terug naar wat 2025 ons écht heeft geleerd. En vooruit naar wat 2026 van organisaties gaat vragen.

Van verkennen naar koersbepaling

De eerste fase van Copilot en AI-adoptie draaide om vaardigheden.

• Waar vind je welke functionaliteit?
• Hoe borgen we compliance?
• Wat mag onze data wel en niet?

Noodzakelijk. Absoluut. Maar wat we in 2025 steeds vaker zagen bij onze klanten, is dat deze vragen niet meer genoeg zijn. De echte gesprekken verschuiven naar iets groters en fundamentelers:

• Waarom bestaan deze meetings nog?
• Hoe borgen we kwaliteit van werk in een organisatie waarin AI meewerkt?
• Welke beslissingen willen we als mens blijven nemen en welke laten we voorbereiden door agents?

De opkomst van de Frontier Firm

Een term die steeds vaker terugkomt in onze gesprekken met directie en management: de Frontier Firm.

Niet een organisatie die simpelweg meer technologie inzet, maar een organisatie die haar operating model opnieuw durft te ontwerpen. Waar mens en agent samenwerken in plaats van naast elkaar bestaan. Waar werk niet meer draait om taken afvinken, maar om het realiseren van businessdoelstellingen. 

In de AI Innovation Circle zagen we dit patroon bij organisaties in uiteenlopende sectoren:

• In de advocatuur verschuift de focus van urenregistratie naar resultaat en impact. Niet langer een businessmodel dat draait om geschreven uren, maar om uitkomsten: bijvoorbeeld vaste prijsafspraken voor dossiers waarbij AI het voorbereidende werk versnelt en de waarde zit in juridisch oordeel, strategie en risico-inschatting.
• In de zorg en publieke sector groeit de vraag hoe professionals die direct in contact staan met burgers en patiënten ondersteund kunnen worden met AI. Bij besluitvorming, administratie en informatievoorziening. Niet alleen op kantoor.
• Binnen commerciële omgevingen ontstaat de behoefte aan agents die helpen omgaan met steeds hogere klantverwachtingen.

De rode draad? Leiderschap. Niet als titel, maar als ontwerpprincipe.

Van tools naar skills

Een van de belangrijkste verschuivingen die we in 2025 zagen, is de beweging van tools naar vaardigheden. Dat vraagt om andere rollen en soms om het loslaten van bestaande. Niet omdat technologie banen simpelweg “vervangt”, maar omdat de aard van werk verandert. De centrale vraag is dan ook niet langer: 

"Wat kan deze tool?" Maar: "Welke vaardigheden hebben onze mensen en teams nodig om in deze nieuwe realiteit waarde te blijven creëren?"

We zien steeds meer nadruk op:

• Kritisch kunnen omgaan met AI-uitkomsten
• Creativiteit in het formuleren van vragen, prompts en scenario’s
• Besluitvorming in samenwerking met agents
• Ethisch bewustzijn en data-verantwoordelijkheid

AI-geletterdheid is geen nice-to-have meer, maar een kerncompetentie.

Human in the Loop. Maar niet als rem.

In Europa kiezen organisaties steeds nadrukkelijker voor human in the loop: een bewuste combinatie van mens en AI. Niet alles autonoom, niet alles handmatig.

De uitdaging voor 2026 is niet óf organisaties agents inzetten, maar hóe zij transparant maken waarom een agent tot een bepaalde uitkomst komt. We zien een groeiende behoefte aan uitlegbaarheid:

• Waarom kreeg deze klant dit advies?
• Waarom werd deze workflow zo ingericht?
• Waarom koos de agent voor deze uitkomst?

Dat raakt aan governance, aan ethiek en uiteindelijk aan vertrouwen.

Van pilots naar primair proces

In 2025 zagen we een terugkerend patroon: veel pilots en proof-of-concepts.
Maar in steeds meer organisaties raken AI en agents inmiddels het primaire proces en dat verandert alles.

Wat begon als een experiment, moet nu voldoen aan bedrijfskritische eisen:

• Security-standaarden
• Privacywetgeving
• ISO- en compliance-kaders
• Kostenbeheersing en aantoonbare ROI

AI verschuift daarmee van innovatiebudget naar bedrijfskritische infrastructuur. En precies daar wordt het een bestuursthema.

Leadership hoort niet in het midden

Een van de scherpste observaties uit onze gesprekken: organisaties die AI “bij het middenmanagement neerleggen”, lopen vast. Niet door gebrek aan bereidheid of inzet, maar omdat de impact te groot is. AI raakt fundamentele keuzes rond:

• Organisatiestructuur
• Verantwoordelijkheden en eigenaarschap
• Klantbeloftes
• Kostenmodellen
• Databeleid

Dat vraagt om richting vanuit de top. Niet alleen in de vorm van beleid, maar in de vorm van een stip op de horizon. Een gedeeld toekomstbeeld dat antwoord geeft op de vraag:

"Zo willen wij werken in 2030. En dit is de rol die AI daarin speelt."

Wat nu?

2025 bracht AI naar de boardroom. 2026 vraagt om ontwerpkeuzes. In het volgende blog duiken we dieper in het jaar waarin AI en organisatieontwerp samenkomen.