Van medewerker tot AI-agent: de nieuwe insider risks waar CISO’s nachtrust aan verliezen

Een agent die geen boetes uitschrijft, maar ze wel kan krijgen: bestáát die? Anno 2026 wel. Dat is namelijk precies hoe je een AI-agent kan zien: als een politieagent met volledige bevoegdheden, maar zonder opleiding of beoordelingsvermogen.

Voor de duidelijkheid: een AI-agent kan je organisatie uitstekend helpen. De meesten hebben dit al door: volgens Microsoft draait inmiddels meer dan 80% van de Fortune 500-bedrijven actief met AI-agents in productieomgevingen.

De risico’s ontstaan vooral omdat mensen lang niet altijd beseffen dat AI-agents handelen mét autoriteit zónder te begrijpen wat ze doen. Wat medewerkers vooral zien, is dat de wereld snel verandert en veel taken makkelijker uit te voeren zijn. AI vertegenwoordigt geen technologie, maar een geheel nieuwe manier van werken. Eenvoud staat daarin centraal. Rapportages die je vroeger in enkele weken opstelde, maak je nu in minder dan een minuut. Daar willen mensen begrijpelijkerwijs mee experimenteren.

De vraag is allang niet meer óf AI impact op je medewerkers en organisatie zal hebben. De vraag is of jij als CISO grip houdt op de impact van AI.

Grotere schaal, (veel) grotere risico’s

Wie vroeger een fout maakte, deed dat handmatig. Zo’n fout was vaak redelijk snel te herstellen.

Met AI zijn de kaarten anders komen te liggen. Een AI-agent is een hele slimme assistent die de medewerker veel waarde biedt door snel te denken. Dit betekent óók dat je heel snel fouten kan maken wanneer je er geen controle over hebt. Die fouten maak je op veel grotere schaal dan voorheen. En de omvang ervan is moeilijk in te schatten, omdat het ‘bereik’ van AI veel groter is. Als je één verkeerde knop indrukt, kunnen gevoelige bedrijfsgegevens letterlijk een ‘rondje langs de wereld doen’.

Veel organisaties zitten momenteel in een fase die vergelijkbaar is met de tijd waarin het internet opkwam. Mensen experimenteren met AI zonder duidelijke kaders of strategie. Dat brengt verschillende risico’s met zich mee waar CISO’s nachtrust aan verliezen. Denk bijvoorbeeld aan:

• Datalekken
  Medewerkers nemen allerlei AI-tools in gebruik om hun productiviteit omhoog te brengen. Daar kunnen ze gevoelige gegevens in stoppen die niet gedeeld mogen worden.
   
• Non-compliance
  Veel organisaties hebben een beleid rondom het opslaan van bedrijfsdata binnen een bepaalde regio, zoals de EU. Als medewerkers AI-tools gebruiken die daarbuiten gehost worden, houden ze zich (zonder dat te beseffen) niet aan dit beleid.
   
• Gebrek aan controle
  Als CISO wil je weten waar je data staat en gebruikt wordt. Shadow AI maakt het praktisch onmogelijk om de grip en het overzicht te behouden.

Hoe behoud je de regie?

Dat er verandering in de zaak moet komen, is duidelijk. Maar hoe?

De beste eerste stap die je kunt nemen, is je data en álles daaromheen op orde brengen. Bepaal wie welke rechten heeft en maak hier bewuste keuzes in. Zorg daarnaast dat security vanaf het begin goed is ingericht. Logging, monitoring en detectie spelen daarin een belangrijke rol: ze geven zicht op je data-inventaris én op afwijkend gedrag van mensen en machines. Juist dat inzicht is essentieel om Insider Risk tijdig te herkennen en te beheersen. Neem tot slot weloverwogen beslissingen over een select aantal AI-toepassingen die medewerkers mogen gebruiken.

Door dit alles vóór de implementatie van dataplatformen en AI-agents te regelen, behoud je de regie. Oók (en juist!) in de bottom-up-beweging die AI kenmerkt. AI-gebruik komt namelijk vanuit de medewerkers. En dat is een goede ontwikkeling, maar het is ook des te meer reden om alles in goede banen te leiden.

Verkennen welke volgende stappen je kunt nemen? Kijk eens naar Managed Data Security en lees ook onze blog over waarom de toekomst van AI multi-model is. Daarin gaan we in op de ontwikkeling naar een breder AI-landschap, waarin governance niet om één tool draait, maar AI-breed moet worden ingericht.